अन्तरिक्ष बजारमा बेइजिङको नयाँ साम्राज्य: विश्वव्यापी 'स्पेस हब' बन्ने चीनको महत्त्वाकांक्षी उडान
राजनीतिक र सांस्कृतिक शक्तिको केन्द्रका रूपमा विश्वमा बिख्यात चिनियाँ राजधानी बेइजिङले अब आफ्नो पहिचानको दायरा फराकिलो बनाएको छ। पछिल्लो समय यो सहर निजी क्षेत्रको नेतृत्वमा विश्वव्यापी व्यावसायिक अन्तरिक्ष उडान (कमर्सियल स्पेसफ्लाइट) को नयाँ मुकाम बन्ने दौडमा तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ।
हालै मात्र बेइजिङस्थित निजी एयरोस्पेस कम्पनी 'ल्यान्डस्पेस'ले आफ्नो 'झुक्वे-२ई वाई६' रकेटको मद्दतले दुईवटा भूउपग्रह (स्याटेलाइट) सफलतापूर्वक पृथ्वीको कक्षमा स्थापित गर्यो। यस सफलताले बेइजिङको उदीयमान अन्तरिक्ष उद्योगले कति छिटो प्राविधिक छलाङ मारिरहेको छ भन्ने स्पष्ट पार्छ।
उत्तरी हाइडियन: अन्तरिक्ष क्रान्तिको नयाँ केन्द्रबिन्दु
बेइजिङको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने हाइडियनमा अहिले यस ऐतिहासिक रूपान्तरणको मुख्य हब बनेको छ। यहाँ करिब १०० अर्ब युआन (१४.७ अर्ब अमेरिकी डलर) को विशाल 'एयरोस्पेस क्लस्टर' निर्माण भइरहेको छ। यसले स्याटेलाइटको डिजाइन गर्नेदेखि लिएर अन्तरिक्ष डाटाको विश्लेषण गर्नेसम्मका सम्पूर्ण कामहरूलाई एउटै छातामुनि ल्याएको छ।
हाइडियनको सामर्थ्य झल्काउने केही तथ्यहरू:
कम्पनीहरूको घुइँचो: यस जिल्लामा मात्रै अहिले २०० भन्दा बढी व्यावसायिक अन्तरिक्ष कम्पनीहरू सञ्चालनमा छन्।
उत्पादनमा दबदबा: चीनभर व्यापारिक प्रयोजनका लागि सञ्चालनमा रहेका कुल स्याटेलाइटमध्ये करिब ३३ प्रतिशत (एक तिहाइ) यहीँ उत्पादन हुन्छन्।
बौद्धिक केन्द्र: देशका ६० प्रतिशतभन्दा बढी शीर्ष स्याटेलाइट डिजाइनर र प्रणाली इन्जिनियरहरूले यसै क्षेत्रलाई आफ्नो कार्यथलो बनाएका छन्।
रणनीतिक गुरुयोजना: "दक्षिणमा रकेट, उत्तरमा भूउपग्रह"
अन्तरिक्ष उद्योगको 'सप्लाई चेन' (आपूर्ति शृङ्खला) लाई मजबुत बनाउन बेइजिङले एउटा सन्तुलित र उत्कृष्ट रणनीतिक खाका तयार पारेको छ।
सहरको दक्षिणी भागमा पर्ने 'यिजुआङ' क्षेत्रलाई रकेट निर्माण र प्रक्षेपण प्रविधिको हब (जसलाई 'रकेट स्ट्रिट' पनि भनिन्छ) बनाइएको छ। अर्कोतर्फ, उत्तरी भागमा पर्ने हाइडियनलाई पूर्ण रूपमा भूउपग्रह निर्माणमा केन्द्रित गरिएको छ। यो "साउथ रकेट्स, नर्थ स्याटेलाइट्स" को नीतिले बेइजिङलाई अन्तरिक्ष प्रविधिको एक पूर्ण प्याकेजका रूपमा उभ्याएको छ।
निजी क्षेत्रलाई खुला छुट र स्याटेलाइट इन्टरनेटको युग
चीनले निजी क्षेत्रलाई अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा कसरी प्रोत्साहन गरिरहेको छ भन्ने अर्को ज्वलन्त उदाहरण 'गुओडियन गाओके' नामक कम्पनी हो। यो कम्पनीले हालै मात्र स्याटेलाइटमा आधारित 'इन्टरनेट अफ थिंग्स' (IoT) सेवा परीक्षणका लागि देशभरमै पहिलो आधिकारिक लाइसेन्स प्राप्त गरेको छ।
कम्पनीका अध्यक्ष ल्यु छियाङका अनुसार, उनीहरूको 'तियानछी' नामक लो-अर्बिट (तल्लो कक्ष) परियोजनाको पहिलो चरण सफलतापूर्वक सम्पन्न भइसकेको छ। अब यसै वर्षको दोस्रो छमाहीबाट दोस्रो चरणको काम सुरु हुँदैछ, जसको अन्तिम लक्ष्य सन् २०२८ सम्ममा पृथ्वीको हरेक कुनामा निरन्तर इन्टरनेट कभरेज पुर्याउनु हो।
भविष्यको खाका: 'स्याटेलाइट सहर' र खर्बौंको व्यापार
व्यावसायिक अन्तरिक्ष उडानलाई आफ्नो पाँच प्रमुख अर्थतन्त्रका पिल्लरमध्ये एक मानेको हाइडियन जिल्लाले भविष्यका लागि आक्रामक लक्ष्यहरू निर्धारण गरेको छ।
| मुख्य योजना तथा लक्ष्यहरू | विवरण / समयावधि |
| स्याटेलाइट टाउनको निर्माण | ५,४०,००० वर्ग मिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो सहर २०२६ को अन्त्यसम्ममा तयार हुनेछ, जहाँ अनुसन्धान, सञ्चालन र प्रतिभा विकासका केन्द्रहरू हुनेछन्। |
| प्राविधिक विकास कोष | कम्पनीहरूलाई नवप्रवर्तनमा सहयोग गर्न ३० अर्ब युआनको विशेष फन्ड स्थापना। |
| राजस्व लक्ष्य (सन् २०३०) | व्यावसायिक अन्तरिक्ष क्षेत्रबाट मात्रै वार्षिक १०० अर्ब युआनभन्दा बढी आम्दानी गर्ने महत्त्वाकांक्षा। |
अन्ततः, स्थानीय अधिकारी झाङ गुआङमिङले दाबी गरेझैं बेइजिङको यो पूर्वतयारी र लगानीले विश्वव्यापी अन्तरिक्ष दौडमा चीनको स्थितिलाई अभेद्य बनाउनेछ। आउँदा दिनहरूमा अन्तरिक्ष पर्यटन, रियल-टाइम रिमोट सेन्सिङ र स्पेस कम्प्युटिङ जस्ता अत्याधुनिक क्षेत्रहरूमा बेइजिङले विश्व बजारलाई नै नियन्त्रण गर्ने स्पष्ट संकेतहरू देखिन थालेका छन्।
स्राेतः पिपुल्स डेलीकाे सहयाेगमा ।
Comments
Post a Comment